Hướng nghiệp CAT và vai trò trong phương thức xét tuyển Hồ sơ năng lực tại một số trường đại học

Tuyển sinh đại học tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng: từ đánh giá dựa trên điểm số sang đánh giá năng lực toàn diện của người học. Bên cạnh các phương thức truyền thống như điểm thi tốt nghiệp THPT hay xét học bạ, một số trường đại học đã bắt đầu triển khai phương thức xét tuyển Hồ sơ năng lực nhằm nhận diện đúng thí sinh phù hợp với ngành học và môi trường đào tạo.

Trong bối cảnh đó, Hướng nghiệp CAT (Career Aptitude Test) được xem là một công cụ hỗ trợ hiệu quả, giúp học sinh chuẩn bị hồ sơ năng lực bài bản, có căn cứ khoa học và sát thực tiễn.

Xét tuyển Hồ sơ năng lực: Trường đại học đang tìm kiếm điều gì?

Khác với các phương thức xét tuyển truyền thống, Hồ sơ năng lực không chỉ trả lời câu hỏi “Học sinh đạt bao nhiêu điểm?” mà tập trung vào vấn đề cốt lõi hơn:

“Học sinh này có phù hợp với ngành học mà các em lựa chọn hay không?”

Với phương thức này, các trường đại học thường xem xét:

• Quá trình học tập xuyên suốt ở bậc THPT
  
  

• Bài đánh giá cá nhân thể hiện nhận thức, định hướng và mức độ phù hợp ngành
  
  

• Một số tiêu chí bổ trợ như ngoại ngữ, kỹ năng hoặc hoạt động học tập – trải nghiệm
  
  

Trong đó, bài đánh giá cá nhân giữ vai trò then chốt, giúp hội đồng tuyển sinh hiểu được con người thật và định hướng học tập – nghề nghiệp của thí sinh.

Hướng nghiệp CAT là gì?

CAT (Career Aptitude Test) là công cụ đánh giá hướng nghiệp dựa trên dữ liệu và mô hình khoa học, nhằm giúp học sinh:

• Nhận diện sở thích nghề nghiệp
  
  

• Đánh giá năng lực tư duy và học tập
  
  

• Phân tích tính cách, phong cách làm việc
  
  

• Đối chiếu kết quả cá nhân với nhóm ngành nghề trong thực tế
  
  

Khác với các trắc nghiệm hướng nghiệp mang tính tham khảo, CAT tập trung trả lời câu hỏi:

Vì sao học sinh phù hợp hoặc không phù hợp với một ngành học cụ thể?

CAT hỗ trợ hồ sơ năng lực như thế nào?

1. Giúp bài đánh giá cá nhân có căn cứ rõ ràng

Một bài đánh giá cá nhân hiệu quả không nên dừng ở việc “trình bày sở thích”, mà cần thể hiện:

• Nhận thức bản thân
  
  

• Sự hiểu biết về ngành học
  
  

• Mối liên hệ giữa năng lực cá nhân và yêu cầu của ngành
  
  

Khi có kết quả CAT, học sinh có thể diễn đạt định hướng của mình một cách logic, tránh viết theo cảm tính hoặc khuôn mẫu chung.

2. Kết nối học bạ với định hướng ngành học

Không phải học sinh nào cũng có học bạ nổi bật ở tất cả các môn. CAT giúp:

• Làm rõ điểm mạnh, điểm hạn chế trong học tập
  
  

• Giải thích vì sao kết quả học tập hiện tại phù hợp với ngành học lựa chọn
  
  

• Giảm rủi ro chọn ngành chỉ dựa vào điểm số
  
  

Điều này phù hợp với mục tiêu của nhiều trường đại học khi triển khai xét tuyển hồ sơ năng lực.

3. Xây dựng “câu chuyện năng lực” nhất quán

Một hồ sơ năng lực tốt không phải là tập hợp rời rạc các giấy tờ, mà là một câu chuyện xuyên suốt:

• Học sinh là ai?
  
  

• Có năng lực gì nổi bật?
  
  

• Vì sao lựa chọn ngành này?
  
  

• Định hướng học tập và nghề nghiệp ra sao?
  
  

CAT đóng vai trò như bản đồ định hướng, giúp học sinh xây dựng câu chuyện đó một cách rõ ràng và thuyết phục.

CAT có bắt buộc trong xét tuyển Hồ sơ năng lực?

Hiện nay, đa số các trường đại học không yêu cầu bắt buộc nộp kết quả CAT trong hồ sơ xét tuyển.

Tuy nhiên, CAT được xem là:

• Công cụ chuẩn bị nội dung hồ sơ
  
  

• Nền tảng để viết bài đánh giá cá nhân chất lượng
  
  

• Cơ sở khoa học giúp học sinh tự tin với lựa chọn ngành nghề
  
  

Nói cách khác, CAT không phải điều kiện xét tuyển, nhưng là lợi thế hỗ trợ hiệu quả.

Ai nên sử dụng CAT?

CAT đặc biệt phù hợp với:

• Học sinh dự định xét tuyển bằng Hồ sơ năng lực
  
  

• Học sinh chưa thực sự chắc chắn về ngành học
  
  

• Học sinh muốn bài đánh giá cá nhân có chiều sâu, không sáo rỗng
  
  

• Phụ huynh mong muốn đồng hành cùng con bằng dữ liệu khoa học thay vì cảm tính
  
  

Kết luận

Việc một số trường đại học triển khai xét tuyển Hồ sơ năng lực cho thấy một xu hướng rõ ràng:

Giáo dục đại học đang tìm kiếm những người học phù hợp, không chỉ là những bảng điểm đẹp.

Trong xu hướng đó, Hướng nghiệp CAT không phải là “tấm vé trúng tuyển”, mà là công cụ định hướng giúp học sinh:

• Hiểu đúng bản thân
  
  

• Chọn đúng ngành
  
  

• Và chuẩn bị hồ sơ năng lực đúng tinh thần tuyển sinh hiện đại