Công nghệ hỗ trợ hướng nghiệp Career Aptitude Test (CAT)

Ứng dụng công nghệ trong công tác hướng nghiệp

Chuyển đổi số mở ra cơ hội lớn để cá nhân hóa hướng nghiệp cho học sinh từ sớm. Khi ứng dụng công nghệ và dữ liệu, học sinh có thể hiểu rõ hơn về sở thích, xu hướng nghề nghiệp và năng lực cá nhân thay vì chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan. 

Việc xác định sớm những yếu tố này giúp học sinh lựa chọn phân luồng ở THCS, môn học ở THPT và ngành học sau này phù hợp hơn. Qua đó giảm rủi ro trong quá trình định hướng nghề nghiệp.

Công nghệ cũng giúp kết nối hướng nghiệp với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động thông qua việc cập nhật thông tin ngành nghề, kỹ năng và xu hướng việc làm. 

Về dài hạn, hướng nghiệp dựa trên công nghệ góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực cân đối, linh hoạt, hạn chế học sai, làm trái ngành và lãng phí nguồn lực xã hội.

Bộ công cụ hướng nghiệp CAT có gì khác biệt?

Điểm khác biệt của hướng nghiệp CAT nằm ở cách tiếp cận dựa trên công nghệ, dữ liệu và sự đồng hành dài hạn với học sinh. CAT kết hợp giữa đánh giá năng lực với việc tự nhận diện sở thích, tính cách, từ đó hỗ trợ học sinh lựa chọn hướng đi phù hợp.

Thứ nhất CAT chuyển hướng nghiệp từ tư vấn theo cảm nhận sang định hướng dựa trên các đánh giá khoa học. Thứ hai CAT coi hướng nghiệp là một quá trình liên tục, học sinh có thể theo dõi sự thay đổi của bản thân qua từng giai đoạn. Thứ ba, hệ thống được thiết kế phù hợp với bối cảnh giáo dục và thị trường lao động Việt Nam, giúp các lựa chọn trở nên khả thi và thực tế hơn.

Quan trọng hơn, CAT giúp tăng cường vai trò chủ động của học sinh, đồng thời cung cấp dữ liệu để nhà trường và phụ huynh cùng đồng hành thay vì áp đặt học sinh theo ý chủ quan của mình.

Lộ trình hướng nghiệp sớm

Hướng nghiệp sớm cần được xem là một quá trình liên tục, có lộ trình rõ ràng từ THCS lên THPT chứ không phải chỉ một vài hoạt động nào đó mang tính thời điểm trước các kỳ thi quan trọng. Ở bậc THCS, hướng nghiệp nên tập trung giúp học sinh hiểu bản thân, nhận diện sở thích, giá trị cá nhân và hình thành thái độ tích cực với lao động, nghề nghiệp.

Khi giai đoạn THPT, hướng nghiệp cần được nâng lên mức định hình lựa chọn, gắn hiểu biết về bản thân với thông tin ngành nghề, thị trường lao động và các lộ trình học tập cụ thể. Khi đó hướng nghiệp trở thành một chuỗi hoạt động có thể điều chỉnh theo từng giai đoạn thay vì là quyết định "một lần cho cả tương lai".

Tôi cho rằng vai trò của nhà trường cũng cần chuyển từ cung cấp thông tin sang đồng hành, tổ chức các hoạt động trải nghiệm và kết nối học sinh với chuyên gia, doanh nghiệp. Về phía học sinh, các bạn cần hết sức chủ động khám phá bản thân và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Các công cụ hướng nghiệp không đưa ra đáp án cố định mà cung cấp dữ liệu để gia đình và học sinh cùng trao đổi, điều chỉnh theo thời gian. Hướng nghiệp sớm giúp phụ huynh chuyển vai trò từ người quyết định thay con sang người đồng hành cùng con. Khi đó việc lựa chọn học tập và nghề nghiệp sẽ có cơ sở, tự tin và bền vững hơn.